Otwartość życia publicznego

Nadzór służy demokracji. Możliwość wglądu w działalność organów administracji państwowej zabezpiecza przed nadużywaniem władzy i pozwala na wywieranie wpływu na jej przedstawicieli.

Działania organów administracji państwowej dotyczą nas wszystkich. Środki masowego przekazu i wszyscy zainteresowani powinni mieć dostęp do informacji we wszelkich sprawach, niezależnie od tego, jakie informacje będą chciały przekazywać organy państwowe.

Wszystkie dokumenty napływające lub wysyłane przez organy administracji państwowej, na przykład pisma, decyzje i sprawozdania, są w zasadzie dokumentami urzędowymi, to znaczy dostępnymi dla każdego, kto zechce je przeczytać. Dokumenty napływające do organów administracji i wysyłane przez nie podlegają rejestracji. Jeżeli dana osoba chce się dowiedzieć, jakie dokumenty są przechowywane przez dany organ lub chce je przeczytać, powinna się skontaktować z tym organem. Dostęp do dokumentów urzędowych Kancelarii Rządu można uzyskać za pośrednictwem Centrum Archiwizacji i Dokumentacji. Zasada powszechnego dostępu do dokumentów urzędowych oznacza również, że urzędnicy i inne osoby pracujące w organach państwa lub gmin posiadają swobodę ujawniania informacji, tzn. mogą dzielić się posiadanymi informacjami w danej sprawie z mediami i osobami postronnymi.

Zasada powszechnego dostępu do dokumentów urzędowych

Jednym z filarów demokratycznego społeczeństwa, a za takie uważa się społeczeństwo szwedzkie, jest zasada powszechnego dostępu do dokumentów urzędowych. Oznacza ona, że działalność organów administracji państwowej, na ile to tylko możliwe, powinna być prowadzona w sposób otwarty. Dlatego na przykład rozprawy sądowe i posiedzenia organów decyzyjnych są zazwyczaj jawne.

Zasada powszechnego dostępu do dokumentów urzędowych wiąże się również z zasadą jawności dokumentów. Aby zagwarantować wgląd w prace parlamentu, rządu i organów administracji państwowej, zasadę jawności dokumentów wpisano do jednej z ustaw zasadniczych – Ustawy o wolności prasy.

Zasada powszechnego dostępu do dokumentów urzędowych uprawnia każdego do zapoznania się z dokumentami urzędowymi, przy czym zazwyczaj nie trzeba wyjaśniać, dlaczego chce się to zrobić, ani podawać swojej tożsamości.

„W celu wspierania swobodnej wymiany poglądów i zapewnienia dostępności wyczerpujących informacji, każdy obywatel szwedzki posiada prawo swobodnego dostępu do dokumentów urzędowych.” (Rozdział 2, § 1 Ustawy o wolności prasy, który zgodnie z rozdz. 14, § 5 dotyczy z reguły również obcokrajowców.)